اعتمادآنلاین: حذف ارز ترجیحی؛ شوک قیمتی یا راهحل واقعی؟
وقتی حرف از حذف ارز ترجیحی میزنیم، منظور این است که یارانه کالاهای اساسی برداشته شود و قیمتها به نرخ واقعی یا آزاد برسد. البته فعلاً در برنامه بودجه دولت چنین چیزی دیده نمیشود و بیشتر شبیه یک افزایش نرخ است؛ یعنی از ۲۸۵۰۰ تومان به ۸۵ هزار تومان یا حتی بالاتر.
امیرمحمد گلوانی کارشناس اقتصادی در گفتوگو با اعتماد آنلاین با اشاره به حذف ارز ترجیحی و وضعیت یارانه کالاهای اساسی گفت: ابتدا باید شفاف عرض کنم که وقتی حرف از حذف ارز ترجیحی میزنیم، منظور این است که یارانه کالاهای اساسی برداشته شود و قیمتها به نرخ واقعی یا آزاد برسد. البته فعلاً در برنامه بودجه دولت چنین چیزی دیده نمیشود و بیشتر شبیه یک افزایش نرخ است؛ یعنی از ۲۸۵۰۰ تومان به ۸۵ هزار تومان یا حتی بالاتر.
او ادامه داد: این یعنی گوشت، مرغ، روغن و برنج سه برابر میشوند؟ نه الزاماً. همین الان هم با ارز ۲۸۵۰۰ تومان، قیمتها آنقدر پایین نیست که به دست مصرفکننده برسد. ممکن است یک شوک قیمتی داشته باشیم، اما این با تورم پیوسته فرق دارد. برای مثال، در خرداد و تیر ۱۴۰۱، شوک قیمتی حدود ۱۰ درصدی روی سبد مصرفی خانوار ایجاد شد، ولی بعد تورم روند نزولی گرفت. تفاوت اصلی این است که تورم یعنی افزایش مستمر و مداوم قیمتها، اما شوک قیمتی یعنی یک افزایش یکباره.
او با اشاره به ناکارآمدی یارانهها گفت: یارانه ۲۸۵۰۰ تومان به انتهای زنجیره، یعنی مصرفکننده، نرسید. امروز تورم کالاهای خوراکی حدود ۷۰ درصد و تورم کل کشور ۵۲ درصد است. بنابراین این یارانه مطلقاً نتوانست جلوی افزایش قیمتها را بگیرد یا باعث شود قیمتها از تورم عقبتر حرکت کنند.
گلوانی درباره ضرورت حذف ارز ترجیحی افزود: دولت واقعاً چارهای ندارد، چون دیگر ارز کافی برای ادامه این روند وجود ندارد. بهترین کار این است که یارانه حذف شده به شکل نقدی به مردم داده شود، ولی مشکلاتی مثل فساد و رانت در شبکه توزیع ممکن است باقی بماند مگر اینکه مستقیماً روی کارت شهروندی واریز شود. حتی اگر به شکل سبد کالا داده شود، باز هم رانت و اختلال قابل مقایسه با وضعیت فعلی نیست.
او سپس به تجربه گذشته اشاره کرد: ۴۲۰۰ به ۲۸۵۰۰ تبدیل شد و بعد از یک یا دو سال فاصله عجیب بین نرخ دلار بازار آزاد و دلار کالاهای اساسی ایجاد شد. این اتفاق ممکن است دوباره تکرار شود. نباید یک اشتباه را چند بار انجام دهیم.
در پایان گلوانی تاکید کرد: تثبیت دلار کالاهای اساسی بالاتر از ۲۸۵۰۰ تومان کاملاً اشتباه است. دولت باید نرخ بازار آزاد را مدیریت کند، نه اینکه آن را ثابت نگه دارد، چون شرایط اقتصادی اجازه تثبیت قیمتی اسمی را نمیدهد. هدف باید پیشبینیپذیری و حرکت نرخ ارز در حوالی نرخ اقتصادی باشد، نه حوالی یک عدد ثابت.