احتمال برگزاری دور دوم مذاکرات + جزئیات
رایزنیهای منطقهای برای ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا شدت گرفته و احتمال برگزاری دور دوم گفتوگوها افزایش یافته است. تماسهای دیپلماتیک، بهویژه از سوی پاکستان ادامه دارد و نشانههایی از آمادگی طرفین مذاکره دیده میشود.
آتشبس دو هفتهای ایران و ایالات متحده آمریکا در حالی به نیمه رسیده که خبرهایی مبنی بر احتمال دیدار مجدد هیاتهای تهران و واشنگتن در روزهای آتی منتشر شده است. در این رابطه ترامپ مدعی شده مذاکرات ممکن است طی ۲ روز آینده در پاکستان برگزار شود.
به گزارش ایسنا، پیشتر رویترز نیز به نقل از یک منبع آگاه نوشت که مذاکرات بین ایالات متحده و ایران ممکن است این هفته یا اوایل هفته آینده برگزار شود. تشدید رایزنیهای منطقهای و بینالمللی و افزایش سطح تماسها با ایران و آمریکا گویای این وضعیت است. این مساله بهویژه با توجه به اقدام جدید ترامپ مبنی بر محاصره دریایی و هشدار کشورها نسبت به تبعات چنین تصمیمی حائز اهمیت دو چندان است.
در همین ارتباط خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع پاکستانی ادعا کرد: «اسلام آباد در مورد زمان دور بعدی مذاکرات با واشنگتن و تهران در تماس است. این دیدار احتمالا آخر هفته برگزار خواهد شد.» یک مقام پاکستانی نیز افزود: «ما با ایران تماس گرفتیم و پاسخ مثبتی دریافت کردیم که نشاندهنده آمادگی آنها برای دور دوم مذاکرات است.»
در این میان گفته میشود ایران پاسخ خود به پیشنهاد آمریکا را از طریق پاکستان به واشنگتن منتقل کرده است. یک منبع دیپلماتیک نیز به خبرنگار ایرنا در اسلامآباد گفته است که تبادل مستمر پیام بین جمهوری اسلامی ایران و پاکستان پیرامون تحولات جاری پس از مذاکرات اسلامآباد ادامه دارد. این منبع دیپلماتیک گفت که عزم پاکستان برای ادامه تلاشهای میانجیگرایانه ادامه دارد. همزمان مقامهای آمریکایی به خبرگزاری «آسوشیتدپرس» گفتند که اسلامآباد و ژنو به عنوان مکانهای احتمالی دور جدید مذاکرات آمریکا و ایران در نظر گرفته شدهاند. دولت سوئیس هم آمادگی خود را برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن اعلام کرده است.
بنا بر گزارش جدید سیانان، مقامات دولت ترامپ در حال بررسی احتمال دومین جلسه مذاکره با ایران قبل از انقضای آتشبس هستند، هرچند برنامهها هنوز مقدماتی و نامشخص هستند. براساس گزارش سی ان ان، آنها در حال بررسی تاریخها و مکانهای احتمالی، از جمله ژنو و اسلامآباد هستند، زیرا مذاکرات با میانجیگران منطقهای ادامه دارد و ترکیه نیز برای کاهش اختلافات تلاش میکند.
مقامات دولت ترامپ میگویند که میخواهند همچنان امیدوار باشند که یک راهحل دیپلماتیک امکانپذیر باشد و احتمالا آتشبس را تمدید کنند تا زمان بیشتری برای مذاکرات فراهم شود. شایعاتی مبنی بر برگزاری مذاکرات در روز پنجشنبه نیز مطرح شده است. یک منبع دیپلماتیک پاکستانی درباره مذاکرات ۲۱ ساعته تهران و واشنگتن در اسلامآباد که بدون نتیجه پایان یافت گفت بهرغم پایان بدون توافق، مذاکرات دور اول بخشی از یک روند دیپلماتیک مداوم بود، نه یک تلاش یکباره.
اهرم تکراری ترامپ
البته تلاشهای دیپلماتیک در حالی تداوم دارد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا همچنان سعی دارد از طریق سیاست زور و قدرت، معادلات پیش رو را رقم بزند. در این رابطه رئیسجمهور آمریکا روز دوشنبه در تازهترین مصاحبهای با تکرار برخی ادعاهایش درباره محاصره تنگه هرمز توسط نیروی دریایی آمریکا از ساعت ۱۷:۳۰ روز دوشنبه به وقت تهران برای عدم ورود و خروج کشتیهای مرتبط یا دارای محمولههای ایران و کشورهایی که مجوز عبور را از ایران گرفتهاند، برخی لفاظیهایش را دوباره بازگو کرد. این راه جدید ترامپ برای فشار بر ایران یعنی محاصره تنگه هرمز توسط آمریکا بدین معناست که هر کشتی که تلاش کند از این گذرگاه عبور کند، باید خود را تسلیم کند تا از سوی نیروهای آمریکایی بازرسی شود و سپس آنها تصمیم بگیرند که اجازه ادامه مسیر بدهند یا نه.
واکنشهای تند به اقدام واشنگتن
این اقدام رئیسجمهور آمریکا واکنشهایی را به دنبال داشت. چین، محاصره بنادر ایران توسط آمریکا را «خطرناک و غیرمسوولانه» عنوان کرد. وزارت امور خارجه چین روز سهشنبه نسبت به تحرکات ارتش ایالات متحده در نزدیکی آبهای ایران هشدار داد و گفت: «گسترش حضور نظامی آمریکا فقط تنشها را تشدید میکند.» چین تاکید کرد: «گزارشها در مورد تامین سلاح ایران توسط چین، ساختگی و دروغ محض است.»
این واکنش چین در حالی مطرح شد که شی جینپینگ، رئیسجمهور چین روز گذشته در دیدار با ولیعهد ابوظبی در پکن، چهار پیشنهاد برای حفظ صلح در خاورمیانه ارائه کرد که این پیشنهادها، به ویژه، شامل حفظ اصل همزیستی مسالمتآمیز، احترام به حاکمیت دولتهای منطقه، حفظ حاکمیت قوانین بینالمللی و همچنین هماهنگی امنیت و توسعه میشود. همچنین روز گذشته وزارت امور خارجه چین گفت که چین از همه طرفها میخواهد که اقدامات مشخصی برای کاهش تنشهای منطقهای انجام دهند. فرانسه هم در زمره کشورهایی بود که مخالفت خود را با این اقدام اعلام کرد. روز گذشته ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه گفت که پاریس از طرح دولت آمریکا با هدف مسدود کردن تنگه هرمز برای کشتیهایی که از بنادر ایران حرکت میکنند، حمایت نمیکند و چنین اقداماتی را در آبهای بینالمللی غیرقانونی میداند.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین هم گفت که محاصره بنادر ایران از سوی ارتش آمریکا با هدف ادعایی به دست گرفتن کنترل تنگه هرمز تاثیر منفی بر بازارهای جهانی خواهد داشت. همزمان نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد، در نامهای به دبیرکل و رئیس شورای امنیت پیرامون محاصره تنگه هرمز توسط ایالات متحده آمریکا نوشت که آمریکا مسوولیت کامل این عمل متخلفانه بینالمللی و کلیه تبعات ناشی از آن از جمله آثار آن بر صلح و امنیت منطقهای و بینالمللی را بر عهده دارد. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز به نقل از یک کارشناس ارشد حوزه یمن هشدار داد که محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا ممکن است به ایجاد اخلال در تردد دریایی در تنگه بابالمندب از سوی مقاومت یمن بینجامد.
عبور چهار کشتی با وجود محاصره
با وجود محاصره دریایی آمریکا در تنگه هرمز اما «وریفای»، بخش راستیآزمایی بیبیسی، با بررسی دادههای ردیابی دریافته است که چهار کشتی مرتبط با ایران، پس از شروع محاصره دریایی آمریکا، از تنگه هرمز عبور کردهاند. به گزارش مارین ترافیک، نهاد ناظر بر تردد دریایی، از این تعداد دو کشتی به بنادر ایران رفته بودند.
مسیر دیپلماتیک تهران
در میانه این اقدامات تنشزای دونالد ترامپ، تهران در تلاش است تا با پیگیری روند دیپلماتیک، منطقه را از ورود مجدد به تنش و جنگ دور نگه دارد. تماس تلفنی وزرای خارجه ایران و فرانسه و تماسهای متعدد وزیر خارجه با وزرای خارجه کشورهای منطقه و کشورهای عربی بیانگر این موضوع است. روز دوشنبه امانوئل مکرون با روسای جمهور ایران و آمریکا گفتوگوی تلفنی داشت. وی در این رابطه گفت که در این تماسها خواستار از سرگیری مذاکرات برای رفع سوءتفاهمها و جلوگیری از هرگونه تشدید تنش جدید شدم.
سید عباس عراقچی و ژان نوئل بارو وزرای امور خارجه ایران و فرانسه نیز در تماس تلفنی در خصوص آخرین وضعیت مذاکرات ایران- آمریکا در اسلام آباد گفتوگو و تبادل نظر کردند. علاوه بر این عراقچی با وزرای خارجه عربستان سعودی، قطر، عمان، مصر و روسیه نیز رایزنیهایی داشت. در مهمترین تماس تلفنی روز دوشنبه وزیر خارجه ایران با فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان، عراقچی با تشریح آخرین تحولات منطقه پس از اعلام آتشبس و مخاطرات ناشی از اقدامات تحریکآمیز آمریکا، وزیر امور خارجه عربستان سعودی را در جریان مذاکرات ایران ـ آمریکا در اسلام آباد قرار داد.
دیگر گفتوگوی تلفنی وزیر خارجه کشورمان دوشنبه شب با سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه بود. در این تماس، عراقچی نسبت به پیامدهای خطرناک اقدامات تحریکآمیز آمریکا در خلیج فارس و تنگه هرمز برای صلح و امنیت منطقه و جهان، هشدار داد. لاوروف نیز با تاکید بر موضع اصولی این کشور در محکومیت حمله نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، خواستار جدیت آمریکا در پیشبرد روند دیپلماتیک برای اعاده صلح و امنیت در منطقه شد.
همزمان با این تحرکات دیپلماتیک ایران، شاهد رایزنیهایی از سوی دیگر کشورها و ابراز نگرانی نسبت به آینده منطقه نیز بودیم. در این رابطه وزارت امور خارجه روسیه روز سهشنبه اعلام کرد که سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه و عبدالله بن زاید آل نهیان، وزیر امور خارجه امارات، از توقف خصومتها و حل سیاسی و دیپلماتیک بحران خاورمیانه حمایت کردهاند. همچنین شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان نیز با سانائه تاکایچی، همتای ژاپنی خود درباره آخرین روند تحولات بین ایران و آمریکا گفتوگو کرد. تاکایچی در این رایزنی، ضمن اشاره به اهمیت روند صلح برای ثبات در غرب آسیا، بر امنیت انرژی در جهان تاکید کرد.