نخست وزیر انگلیس استعفا داد
منابع نزدیک به نخستوزیر انگلیس گفتند او پس از رایزنیهای گسترده با وزیران، مشاوران، حامیان مالی و رهبران اتحادیههای کارگری به این جمعبندی رسیده که ادامه حضورش در قدرت، امکانپذیر نیست.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، روز دوشنبه اعلام کرد که پس از مواجهه با شورش درونحزبی در حزب کارگر میانهرو، از سمت خود کنارهگیری خواهد کرد؛ تصمیمی که میتواند راه را برای جانشینی اندی برنهام هموار کند و بریتانیا را در آستانه معرفی هفتمین نخستوزیر خود طی تنها یک دهه قرار دهد.
به گزارش فرارو به نقل از ان بی سی نیوز، استارمر که در انتخابات سال ۲۰۲۴ با بهرهگیری از نارضایتی گسترده عمومی نسبت به ۱۴ سال حکومت محافظهکاران، پیروزی قاطعی به دست آورده بود، در ماههای اخیر با مجموعهای از رسواییهای سیاسی و افزایش نارضایتی در میان نمایندگان حزب خود روبهرو شد. بسیاری از قانونگذاران حزب کارگر او را مسئول اشتباهات سیاسی میدانند که به شدت در میان افکار عمومی نامحبوب بوده است.
فشارها برای کنارهگیری استارمر از ماه مه و پس از عملکرد ضعیف حزب کارگر در انتخابات محلی و منطقهای شدت گرفت؛ انتخاباتی که در آن حزب راستگرای «اصلاحات بریتانیا» به رهبری نایجل فاراژ دستاوردهای تاریخی کسب کرد.
اندی برنهام، شهردار منچستر بزرگ و اصلیترین رقیب استارمر در حزب کارگر، پیش از این از آمادگی خود برای ورود به رقابت رهبری سخن گفته بود. او روز پنجشنبه با پیروزی در انتخابات میاندورهای و کسب کرسی پارلمان، مانع اصلی برای ورود به رقابت رهبری را از میان برداشت.
استارمر پیشتر وعده داده بود که در هر رقابت رهبری شرکت خواهد کرد، اما با افزایش گمانهزنیها درباره آینده سیاسی او، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز به این موضوع واکنش نشان داد و گفت نخستوزیر بریتانیا «در دو موضوع بسیار مهم - مهاجرت و انرژی - شکست بدی خورد.» ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «برایش آرزوی موفقیت میکنم!»
«لحظه تغییر»
برنهام که به دلیل حمایت مستمر از شمال انگلستان به «پادشاه شمال» شهرت یافته است، اکنون با حمایت بخش قابل توجهی از نمایندگان حزب کارگر، اصلیترین گزینه جانشینی استارمر محسوب میشود.
او پس از پیروزی در انتخابات میاندورهای گفت: «اکنون لحظه تغییر است. ما فرصتی داریم تا ورق را برگردانیم، کاری کنیم که کشور دوباره احساس کند که اوضاع رو به راه است، کاری کنیم که مردم ببینند سیاست میتواند تغییر مثبتی ایجاد کند، کاری کنیم که مردم دوباره احساس امید کنند.»
استعفاهای کابینه و رسوایی مندلسون
استارمر، ۶۳ ساله، در هفتههای اخیر دو وزیر کلیدی کابینه خود را نیز از دست داد. وس استریتینگ، وزیر بهداشت، ماه گذشته با انتقاد از عملکرد نخستوزیر استعفا داد و اعلام کرد که احتمال ورود به رقابت رهبری را بررسی خواهد کرد.
در ادامه، جان هیلی، وزیر دفاع، نیز در پی اختلاف بر سر بودجه نظامی از سمت خود کنارهگیری کرد و استارمر را به عمل نکردن به وعدههای عمومی در این زمینه متهم کرد.
همزمان، انتصاب پیتر مندلسون، از چهرههای ارشد حزب کارگر، به عنوان سفیر بریتانیا در آمریکا در دسامبر ۲۰۲۴، با وجود ارتباط او با جفری اپستین، به یکی از جنجالیترین پروندههای دولت استارمر تبدیل شد.
استارمر پس از انتشار پیامهای شخصی مندلسون با اپستین، او را برکنار کرد، اما خود نیز با پرسشهایی درباره روند بررسی صلاحیت وی روبهرو شد و ناچار شد اتهام دروغ گفتن به نمایندگان پارلمان را رد کند.
مندلسون در ماه فوریه به ظن سوءرفتار در مناصب دولتی مرتبط با پرونده اپستین بازداشت شد، هرچند تاکنون هیچ اتهامی علیه او مطرح نشده و وی تمامی اتهامات را رد کرده است.
چالشهای اقتصادی و شکست برنامههای دولت
رسواییهای سیاسی در شرایطی رخ داد که دولت استارمر با اقتصاد کمرشد، پیامدهای برگزیت، تنشهای جهانی و محدودیتهای مالی روبهرو بود. وعدههای انتخاباتی او درباره انضباط مالی نیز فضای اندکی برای اصلاحات گسترده یا سرمایهگذاری در خدمات عمومی باقی گذاشت و دولت را میان افزایش مالیات، کاهش هزینهها و عمل به وعدههای انتخاباتی گرفتار کرد.
در همین حال، شماری از مهمترین برنامههای دولت، از جمله سرمایهگذاری گسترده برای دستیابی به انتشار خالص صفر و اجرای کارتهای شناسایی دیجیتال، یا به شدت تضعیف شدند یا به طور کامل کنار گذاشته شدند؛ موضوعی که حتی در میان متحدان استارمر نیز درباره توانایی او در تصمیمگیریهای سیاسی تردید ایجاد کرد.
اندرو بارکلی، استاد سیاست دانشگاه شفیلد، در این باره گفت: «از یک نظر، همیشه برای استارمر سخت بود.»
او افزود: «میراث اقتصادی که دولت کارگر به ارث برد، مسلماً از همان ابتدا بسیار دشوار بود، اما لازم نبود به این بدی باشد که اکنون هست.»
بارکلی همچنین اظهار داشت: «استارمر هرگز نتوانسته است، حداقل در ذهن عموم، به درستی مشخص کند که دولت در وهله اول چه کاری را واقعاً انجام میدهد. رسواییها همیشه مهم هستند، اما وقتی دولتی روایت اصلی برای بازگشت به آن نداشته باشد، اهمیت بیشتری پیدا میکنند.»
تیم بیل، استاد علوم سیاسی دانشگاه کوئین مری لندن، نیز گفت استارمر پیش از رسیدن به قدرت، برای کنترل حزب خود «وعدههای زیادی» به جناح ترقیخواه داده بود، اما بعدها به سمت میانهروی حرکت کرد و دولتش را «بدون امکانات مالی» برای ایجاد تغییرات پایدار باقی گذاشت.
او افزود که استارمر با اجرای مجموعهای از سیاستهای بحثبرانگیز، رأیدهندگان ترقیخواه را از خود دور کرد و همزمان تلاش داشت در موضوع مهاجرت رضایت جناح راست را جلب کند و تأکید کرد: «از آنجا همه چیز رو به افول بود.»
سیاست خارجی و رقابت جانشینی
با وجود مشکلات داخلی، عملکرد استارمر در سیاست خارجی، بهویژه در واکنش به بحرانهای بینالمللی، مورد تحسین قرار گرفته است. با این حال، روابط اولیه گرم او با دونالد ترامپ پس از مخالفت لندن با ورود به جنگ ایران تیره شد؛ تصمیمی که حتی برخی منتقدان استارمر نیز آن را «شجاعانه و اصولی» توصیف کردند.
بر اساس مقررات حزب کارگر، نامزدهای رهبری برای ورود به رقابت باید حمایت ۲۰ درصد از نمایندگان حزب را به دست آورند. در صورت عبور بیش از یک نامزد از این حد نصاب، رأیگیری میان اعضا و هواداران حزب برگزار خواهد شد.
با این حال، بسیاری از اعضای حزب، اندی برنهام را بخت نخست جانشینی میدانند و امیدوارند در صورت نبود رقیب جدی، از برگزاری رقابتی طولانی و پرتنش جلوگیری شود.
اندرو بارکلی در این باره گفت: «در حال حاضر، اندی برنهام از شانس بالایی برخوردار است و واقعاً غیرممکن است که استارمر بتواند به طور عملی به مبارزه ادامه دهد. این راهی است که نخستوزیر با حداکثر ظرافت ممکن از قدرت خارج شود.»
تیم بیل نیز معتقد است برنهام با پیروزی قاطع در انتخابات میاندورهای نشان داده است که «آنچه را که برای مقابله با نایجل فاراژ لازم است، دارد و مهارتهای ارتباطی و کاریزمایی را دارد که استارمر آشکارا فاقد آن است.»
با کنارهگیری استارمر، نخستوزیر آینده بریتانیا هفتمین نخستوزیر این کشور طی تنها ۱۰ سال خواهد بود؛ دورهای از بیثباتی سیاسی که از همهپرسی برگزیت در سال ۲۰۱۶ آغاز شده است.
کییر استارمر که فرزند یک ابزارساز و یک پرستار و نخستین فرد خانوادهاش بود که وارد دانشگاه شد، پس از فعالیت به عنوان وکیل و رسیدن به سمت مدیر دادستانی عمومی انگلستان و ولز، در سال ۲۰۱۵ وارد پارلمان شد. او پس از شکست سنگین حزب کارگر در انتخابات ۲۰۱۹ به رهبری حزب رسید و تنها چهار سال بعد، این حزب را به پیروزی قاطع در انتخابات عمومی ۲۰۲۴ رساند.