فاجعه در بازار نشر؛ هر بند کاغذ تحریر به ۶ میلیون تومان رسید

بازار کاغذ و مقوای تهران در روزهای اخیر بار دیگر درگیر چرخه‌ای از افزایش قیمت و شکل‌گیری حباب‌های کاذب شده است. پس از اینکه قیمت‌ها در هفته گذشته با افزایش چند صد هزار تومانی در کاغذ تحریر به پنج میلیون و 800 هزار تومان رسید، امروز قیمت‌ها به شش میلیون تومان رسیده است.

به گزارش تسنیم، بر اساس این گزارش، هر بند کاغذ چاپ و تحریر 70 در 100 با گرماژ 70 گرم، بندی شش میلیون تومان و هر بند کاغذ تحریر 60 در 90 با گرماژ 70 گرم نیز بندی پنج میلیون تومان خرید و فروش شده است. این بالاترین قیمت کاغذ در یک سال اخیر به شمار می‌رود.

قیمت‌ها در کاغذ گلاسه و مقوای ایندربرد نیز به کیلویی 300,000 تومان رسیده است؛ با این حال کاغذ A4 افزایش چندانی را تجربه نکرده و بسته‌ای 700,000 تومان عرضه می‌شود.

اگرچه بخشی از این نوسان به افزایش نرخ ارز و تقاضای فصلی دفترسازان بازمی‌گردد، اما کارشناسان معتقدند حداقل 30 درصد از این قیمت‌ها، حباب ناشی از هیجانات سیاسی است که با وجود موجودی کافی کالا در انبارها، بازار را به گروگان گرفته است.

پیش‌تر حمید نیک‌دل، رئیس اتحادیه فروشندگان کاغذ و مقوا به تسنیم گفته بود: حجم تقاضا در هفته‌های گذشته در پی ورود دفترسازان به بازار کاغذ و مقوا برای تولید سال تحصیلی افزایش داشته است؛ از طرف دیگر با افزایش نرخ ارز، دوباره شاهد افزایش قیمت‌ها در بازار کاغذ و مقوا هستیم. بازار اما همچنان در رکود به سر می‌برد و افزایش تقاضا نیز موجب رونق چشمگیر در بازار کاغذ نشده است.

افزایش قیمت کاغذهای وارداتی در بازار در حالی است که دولت، حمایت از تولید کاغذ ایرانی را در دستور کار خود قرار داده است. هرچند به صورت جدی گام چندانی در این مسیر برداشته نشده، اما ورود تخصصی به این موضوع از سوی هیئت دولت و رفع مشکلات فعلی کارخانه‌های کاغذ می‌تواند تا اندازه‌ای به ثبات بازار کاغذ وارداتی نیز منجر شود.

به باور کارشناسان بازار کاغذ، 40 درصد قیمت‌های فعلی در بازار کاغذ و مقوای تهران حباب است و نباید به قیمت‌ها اعتماد کرد. پیش‌تر احمد شریفان، از فروشندگان بازار کاغذ، در این زمینه به تسنیم گفته بود: قیمت‌های فعلی در بازار کاغذ و مقوا غیرواقعی و ناشی از جریانات سیاسی است. نباید به این قیمت‌ها اعتماد کرد؛ چرا که به‌زودی دوباره قیمت‌ها فروکش می‌کند.

در عین حال برخی ناشران و چاپخانه‌داران که یکی از جدی‌ترین مشتریان بازار کاغذ و مقوا هستند، در روزهای گذشته با انتقاد از افزایش قیمت‌ها از کاهش نشر عناوین و شمارگان کتاب خبر داده‌اند. به باور این ناشران با کاغذ بندی 6,000,000 تومان قیمت‌گذاری کتاب غیرمنطقی خواهد شد.

برای عبور از این وضعیتِ ناپایدار و جلوگیری از تداوم رکود در صنعت نشر، اتخاذ راهکارهای راهبردی ضروری است: در شرایطی که نوسانات سیاسی منجر به عقب‌نشینی تجار از عرضه می‌شود، دولت باید با ورود مستقیم و عرضه قطره‌چکانی اما مستمر از ذخایر کاغذ، سیگنال پایداری عرضه را به بازار مخابره کند تا حباب‌های قیمتی ناشی از ترس کمبود، تخلیه شود.

از سوی دیگر تکیه مطلق به کاغذ وارداتی، بازار نشر را در برابر شوک‌های ارزی و سیاسی بی‌دفاع کرده است. حمایت عملیاتی و مالی از کارخانه‌های کاغذ داخلی، نه یک شعار، بلکه یک ضرورت امنیتی برای صنعت فرهنگ است. تثبیت تولید داخلی، بازاری جایگزین ایجاد می‌کند که نسبت به نوسانات سیاسی بین‌المللی مصونیت بیشتری دارد.

ناشران و چاپخانه‌داران که یکی از جدی‌ترین مشتریان بازار هستند، در برابر این قیمت‌های غیرواقعی، چاره‌ای جز کاهش نشر عناوین و شمارگان ندارند. در گذشته تعاونی‌های توزیع مستقیم کاغذ را به عنوان راهکاری برای دسترسی ناشران به مواد اولیه با قیمت مصوب تضمین کرده و قدرت قیمت‌گذاری دلالان را کاهش می‌داد. تنوع‌بخشی به مبادی وارداتی کاغذ مشابه آنچه که اخیراً در واردات کاغذ از پاکستان رخ داد، می‌تواند تا اندازه‌ای قیمت‌ها را تعدیل کند.

از سوی دیگر به نظر می‌رسید ورود تعزیرات به بازار نیز تا اندازه‌ای به کاهش قیمت‌ها کمک می‌کند؛ دولت باید از «تماشاچی نوسانات» به «تنظیم‌گر فعال» تغییر کند. به باور کارشناسان، ثبات قیمت‌ها تنها در صورتی حاصل می‌شود که هزینه سوداگری در بازار کاغذ به دلیل شفافیت و نظارت دقیق، از سود آن بیشتر شود.